მელიტონ ბარათაშვილი
- პოეტის მამა, მაღალი არისტოკრატიული წრის წარმომადგენელი, მეტად კარგად შეთვისებული
რუსულ მართვა-გამგეობას. შესანიშნავად სცოდნია სომხური და რუსული ენები. 1837 წელს
იგი იყო თბილისში მყოფი იმპერატორის - ნიკოლოზ I-ის პირადი თარჯიმანი. მელიტონი ძველი
ყაიდის კაცია. თავიდანვე ქართლის ბედთან შერიგებული,დიდ სარბიელზე მშვიდობიანი და ოჯახში
აუტანელი ხასიათის მებატონე ერთგულად ემსახურება მეფეს. უმაღლესი სამხედრო წოდება,
რასაც მელიტონი აღწევს, არის მაიორობა, თანამდებობა კი: თბილისის მაზრისთავად-აზნაურობის
მარშლობა
უჟმური ხასიათის
კაცია, საეჭვოდ ჟღერს თანამედროვეთა ნათქვამი
მის ზედმეტ თავაზიანობაზე, კულტურაზე. ეს უფრო იმავე თანამედროვეთა თავაზიანობაა, ვიდრე
მარშლისა.იგი შინ თუ გარეთ სასტიკი ხასიათით გამოირჩეოდა. მისი ყვირილისა და ქადილის
ხმა ეფინებოდა მთერლ უბანს. ანჩისხატში რომ ყვირილსგააბამდა, თეკლე ბატონიშვილის სახლშიისმოდა,
და თეკლე ოხვრით იყოდა, თურმე: „საქართვეკიშუ მეფეების ხმა უკვე მიწყდამ თავადიშვილების
ხმა კი ჯერაც გაისმისო“
თვით დინჯი ოლიმპიელი
გრიგოლიც მუქი ფერებით ხატავს სიძის პორტრეტს: „ჩვენი მელიტონ ისევ ისეა, ანჩხლი, მჭყივანა,
თავის სახლის დამამწარებელი!“
მელიტონს მამულები
აქვს თბილისის ახლოს, შინდისში. მეტიც ჰქონდა, დააგირავა,გაანიავა. ასე რომ, მამას
ბევრი არაფერი დარჩენია შვილს უანდერძოს. ერთადერთი სამემკვირდო- საგზური, რაც შვილს
ხელს შეუწყობს ცხოვრების ასპარეზზე გამოსვლაში არისცარიელი სახელი, თავადის წოდება.
მერმ ვინ უნდა
არჩინოს მოხუცი დედა, სნეული მამა, ვინ გაათხოვებსო დებს?-თქვა მელიტონმა. მამამ ფული
ვერ გაიმეტა ტატოს სწავლებისთვის და ეს სიძუნწე სამარადისო ტვირთად აწევს მელიტონს.
ეფემია ორბელიანი- პოეტის დედა, დიმიტრი ორბელიანის
შვილი, და გრიგოლ ორბელიანისა, შვილთაშვილი ერეკლე II - სა.
თანამედროვეთა გადმოცემით, ეფემია შემკული ყოფილა სულიერი თუ გარეგნული სილამაზით.
მისი სათნო და კეთილი ბუნება გრიგოლ ორბელიანმა ამოთქვა ლექსით - «ჩემს
დას, ეფემიას».
« ჩემდა ნუგეშად, ჩემდა შვებად სასიხარულოდ,
ლხენად გლახ გულის უდროოდა მწარ დამჭკნარისა,
დაო სასურველ! ამა სოფელს შენ დამშთი მხოლოდ,
და განმასვენე კვეთებათგან ბოროტ მხვედრისა! «
ეფემია მელიტონის
ანტიპოდია: სათნო, კეთილი. სამწუხაროდ, ბარათაშვილს არ დაუტოვებია ლექსი დედაზე, ეს
ხარვეზი შეუვსია პოეტის ბიძას (გრიგოლ ორბელიანის „ჩემს დას ეფემიას“)
ეფემიასა და მელიტონის
მეორე შვილია ნიკოლოზი. ნიკოსა და ოთხი დის გარდა დანარჩენები სამ წლამდეც ვერ მივიდნენ.
ყველამ მოაწყო
საკუთარი ოჯახი, მხოლოდ ტატო გადაეგო ოუქორწილოდ და უმემკვიდროდ
მაია - ნიკოლოზის გადია. გორელი ქალი,
ნონა ზავრიშვილის ასული. მამის რისხვით დამზრალ ყმის გულში მას შეაქვს სითბო.
მას ტატოს მოვლაში ეხმარებოდნენ დედა, მამიდა მაშო, მარიამ ბარათაშვილი და თვით ბებია
ხორეშანი. ერეკლე მეფის შვილიშვილი უვლის რომანტიკული პოეზიის მემკვიდრეს. « მაიას მაინც უფრო
თბილი ხელი აქვს, ვიდრე ბატონიშვილებს. დაუჯექი კალთაში და უსმინე - არც გაგიჯავრდება,
არც თამაშს დაგიშლის და არც დასვრის შეეშინდება. მხოლოდ ესაა: ყოველთვის არ ცალია.“
